Game

RAM nedir ve neden önemlidir? RAM türleri nelerdir?

RAM nedir ve neden önemlidir? RAM türleri nelerdir?

RAM nedir ve işlevleri nelerdir? RAM türleri ve ne çeşit RAM seçilmeli gibi sorulara kadar bütün hepsini yanıtladığımız makalemize göz atın.

RAM nedir ve neden önemlidir? RAM türleri nelerdir?

RAM olarak bildiğimiz ancak evrensel adı Random Access Memory olarak tanımlanan ve Türkçe karşılığı rastgele erişimli bellek, bir bilgisayarın kısa süreli belleğidir. Programlarınızın, dosyalarınızın veya izlediğiniz video dahil olmak üzere hiçbiri RAM olmadan çalışmaz. Ancak RAM tam olarak nedir? İşte bu yazımızda bilgisayar terimlerinden ve önemli parçalardan birisi olan RAM nedir onu açıklayacağız.

RAM bilgisayarın bilgi işlemesi için en temel öğelerinden biridir. RAM, bilgisayarınızın şu andaki veya birkaç dakika sonra erişmesi gereken verilere çok hızlı ve geçici süre içerisinde erişmesini sağlayan depolama alanıdır. RAM, bilgisayarınızın kısa süreli belleğidir. Ancak bir sabit disk veya SSD olarak adlandırılan depolama birimleri verilerin kalıcı olarak depolandığı uzun süreli belleklerdir.

İster Windows, MacOS veya Linux işletim sistemli masaüstü bilgisayar olsun, isterse tablet, akıllı telefon veya akıllı TV olsun işlem yapan her cihazda RAM bulunur. Aslına bakılırsa akıllı TV’lerden akıllı telefonlara her cihaz bir bilgisayardır. Bu nedenle bilgisayar günümüzde çok geniş bir kavramdır. Ayrıca tüm bilgisayarlarda uzun vadeli ve kalıcı erişim için bilgi depolamanın yolları vardır. Ancak bilgisayardaki anlık verilerin işlenmesi RAM’de gerçekleşir. Tabii ki her bilgisayarın kalıcı erişim belleği aynı türde olmak zorunda değildir.

RAM ona güç veren şey ortadan kalktığında ortadan kaybolan geçici depolamadır. Çok hızlı işlem yapar. Örneğin bu makaleyi okuduğunuz web tarayıcısı dahi RAM’inizde işlem yapılmasına sebep olur. Bir benzetme yaparsak RAM hakkında düşünmenize yardımcı olabiliriz. Çalışma alanınızda her şeyin elinizin altında olmasını istediğiniz ve herhangi bir şeye erişmenizin zor olmasını istemediğiniz yeri RAM olarak adlandırabiliriz. Eğer daha sonra üzerinde çalışmak için herhangi bir şeyi saklamak istiyorsanız bunu bir masa çekmecesine koyarsınız. İşte bunu da sabit depolama birimine benzetebiliriz.

RAM, bir sabit diskten önemli ölçüde daha hızlıdır. Hızından dolayı RAM, bilgileri anında işlemek için kullanılır. Örneğin bir tablo üzerinde çalışmak istediğinizi varsayalım. Excel’i başlattığınızda bilgisayarınız uygulamayı RAM’e yükler. Sabit diskinizde bulunan mevcut bir tabloyu yüklerseniz işletim sistemi bu bilgileri RAM’e kopyalar. Ardından Excel ile çalışabilirsiniz. Çoğu durumda bilgisayar çok hızlı yanıt verir. Çünkü RAM hızlıdır. Tablo ile işiniz bittiğinde Excel’e onu kaydetmesini söylerseniz bu sabit bir diske kaydettiğiniz anlamına gelir.

RAM’in kullanımlarından biri de önceden erişilen bilgilerin çok daha hızlı erişilebilir olmasına yardımcı olmaktır. Bilgisayarınızı ilk açtığınızda bir uygulamayı açtığınızda açılması biraz zaman alacaktır. Ancak, bir programı kapatıp yeniden başlatırsanız neredeyse anında açılır. Bunun nedeni uygulamanın sabit disk yerine daha hızlı olan RAM’den yüklenmesidir. Bu bir nevi önbelleme yapılarak yükleme sürelerini kısaltma işlemidir. Kısaca RAM işlem kaynaklarına hızlı erişim gerektiğinde de kullanılır.

Bir aygıtın RAM’i ne kadar fazlaysa, o kadar hızlı çalışır. Cihazınız eskiyse donanımı yükseltmeniz gerekebilir. Açık olan her uygulama RAM tüketir. RAM’in depolamadan farklı olduğuna dikkat etmeniz gerekir. PC’nizi kapatırsanız bilgiler kaybolur. Ancak depolamada yani SSD veya HDD’deki veriler kaydedilir. Ne kadar RAM’e ihtiyacım var sorusuna gelecek olursak yaptığınız işin türüne, aynı anda kaç şey yaptığınıza ve sistemden ne kadar performans beklediğinize bağlı olduğunu söyleyebiliriz. Hepimiz gündelik hayatta kullandığımız cihazlarımızın anında yanıt vermesini isteriz.

Genelde sabit disk alanınızdan çok daha az RAM’e ihtiyacınız vardır. RAM’lerin sabit diskinizden daha az olmasından bu durumu anlayabilirsiniz. Yine verdiğimiz masa örneğini düşünün. Masanızın üstünde ne kadar çok yeriniz olursa etrafa o kadar çok kâğıt yayabilirsiniz. Ancak çekmece alanınızın masanızın alanınızdan fazla olması durumu çok muhtemeldir. Buradaki çekmece depolama alanı oluyor tabii ki. 25 yıl önce Pentium CPU’lar ortaya çıktığında nadiren 8MB’den fazla RAM’e ihtiyaç duyuyordunuz çünkü işlemcilerin gücü oldukça artmıştı.

Bu da ilk Windows sürümlerinden olan Windows 95 ve popüler Doom oyununu çalıştırmak için fazlasıyla yeterliydi. Bugün geldiğimiz noktada 10-20 açık sekmeye sahip bir web tarayıcısı kolayca 2 GB civarı RAM tüketebiliyor. Günümüzde satılan en ucuz bilgisayarlar 4 GB belleğe sahipken orta düzey makineler 8 GB veya onun bir tık üstü 16 GB RAM’e sahip. 8 ve 16 GB RAM 2021 yılı itibariyle standart haline gelmeye başladı bile.

Bilgisayarda açık olan işlemler bellek miktarını aştığında işletim sistemi daha az kullanılan bir uygulamayı geçici olarak sabit diske taşır. Bu uygulamaya geri döndüğünüzde RAM’in onunla çalışabilmesi için önce bu bilgileri alması gerekir. Bu da biraz zaman alır, performansta gecikmelere ve kayıplara neden olur.RAM’inizdeki gereksiz dağınıklığı düzenli olarak temizleyerek bilgisayarınızın daha hızlı ve daha iyi çalışmasını sağlayabilirsiniz. Bunu manuel olarak Görev Yöneticisi üzerinden yapabilirsiniz.

Evet birden fazla RAM türü vardır. Diğer bilgisayar donanımı türlerinde olduğu gibi bilim adamları hız ve kapasiteyi arttırırken her zaman enerji tüketimini azaltmaya çalışıyorlar. RAM, bilgisayar tarihinin ilk günlerinden beri vardı ve ilk yıllarında RAM’e bir fiş takılması gerekiyordu. Günümüzde ise gücünü anakarttaki slotundan alıyor. Bu da bizlere bilgisayarların gelişiminin daha faydalı ve daha erişilebilir hale geldiğini gösteriyor.

1990’ların sonunda ve 2000’lerin başında kullanıcıların statik RAM (SRAM), Dinamik RAM (DRAM) veya Senkronize Dinamik RAM (SDRAM) seçenekleri vardı. Günümüzde ise en yaygın tür DDR-RAM’dir ve DDR2, DDR3, DDR4 ve DDR5 dahil olmak üzere çeşitli versiyonları vardır. DDR, çift bant veri hızı anlamına gelir ve aynı anda birden çok dosya aktarımanıza izin verir. Mevcut versiyonlar içinde en yenisi olan DDR4 RAM için veri işleme hızı saniyede yaklaşık 25 gigabayttır.

Ayrıca, DDR4 belleğin birden çok hız türü vardır. Varsayılan olarak bu bellekler yaklaşık olarak 2500 MHz’de çalışır. Mutlak maksimum performansı belleğinizden çıkarmak istiyorsanız daha yüksek saat hızına sahip RAM alabilirsiniz. Günümüzde 2133 MHz’den 5000 MHz’e kadar değişen bellek seçenekleri bulacaksınız. RAM’iniz ne kadar MHz’e sahipse o kadar hızlıdır. Ve gelişen teknolojiyle DDR5 performansı daha da arttırdığı için DDR4’ün yerini alacak. Yaklaşık 50 GB/sn hızlara erişim sağlayacak.

Ayrıca grafik kartınızda bulunan ve grafik verilerini yüklemek için kullanılan VRAM de vardır. VRAM Video RAM anlamına gelir ve Video Rastgele Erişim Belleği olarak da adlandırılır. VRAM normal bellekten bile daha hızlıdır ve daha yüksek bant genişliğine sahip GDDR5X veya HBM bellek türleri de bulunur.

Kulağa benzer gelse de RAM ROM’dan çok farklıdır. Read Only Memory yani Salt Okunur Bellek anlamına gelen ROM bir bilgisayarın okuyabildiği ancak yazamadığı bir bellek biçimidir. Böyle söylediğimizde anlamamış olabilirsiniz. Aslında müzik CD’leri veya DVD-ROM’lardan buna aşinayız. ROM’da veriler kalıcı olarak saklanır. RAM üzerinde çalıştığınız dosyaları geçici olarak depolayan geçici bellektir. ROM, bilgisayarınız için verileri kalıcı olarak saklayan kalıcı bellektir.

Yukarıda bahsedildiği gibi bugünün DDR4 RAM’leri 2133 ve 3000 MHz civarında çalışıyor. Oyuncular veya diğer zorlu işlemler gerçekleştiren bilgisayar kullanıcıları, programcılar veya medya editörleri gibi, 4800 MHz’e kadar spesifikasyonlara sahip yüksek saat hızına sahip belleklere bakmalılar. Ancak frekansları tek başına belirli bir faktör olarak düşünmemelisiniz. RAM’lerin her birinin zaman gecikmesi bulunur. Bu sayı ne kadar düşükse işlemler arasında daha az gecikme yaşandığından performans o kadar yüksek olacaktır. Günümüzdeki mümkün olan en iyi performansı veren bellekler yaklaşık 15-18 CAS gecikme süresine sahip 4000 MHz civarındaki belleklerdir.

RAM Nedir? RAM Bellek Ne İşe Yarar?

RAM Nedir? RAM Bellek Ne İşe Yarar?

“Rastgele Erişimli Hafıza” veya RAM (Random Access Memory), bir bilgisayarın “hafıza” belleği olarak görev yapan ve verileri geçici olarak depolayan fiziksel donanımdır.

RAM’in amacı, bir depolama aygıtına hızlı okuma ve yazma erişimi sağlamaktır. Bilgisayarınız veri yüklemek için RAM kullanır çünkü bu aynı verileri doğrudan bir sabit sürücüden çalıştırmaktan çok daha hızlıdır. Google’ın arama sonuçlarını çok hızlı yansıtmasının nedenlerinden biri de RAM belleğe verilerin yazılmasıdır.

Bilgisayarınızda (veya akıllı telefon, tablet vb.) aktif olarak kullandığınız tüm veriler geçici olarak RAM’de depolanır.

RAM bellek, bilgisayarınızın uygulamaları yükleme, internette gezinme, elektronik tablo düzenleme veya oyun deneyimleme gibi günlük görevlerinin çoğunu gerçekleştirmesine olanak tanır. Ayrıca, başka bir göreve geçtiğinizde bir görevde nerede olduğunuzu hatırlayarak bu görevler arasında hızla geçiş yapmanızı sağlar. Kural olarak, ne kadar çok belleğiniz varsa o kadar iyidir.

Bellek, bilgisayarınız tarafından neredeyse her zaman aktif olarak kullanılmaktadır. Sisteminiz yavaşsa veya yanıt vermiyorsa, RAM yükseltmesine ihtiyacınız olabilir. Daha fazla belleğe ihtiyacınız olabileceğini düşünüyorsanız, masaüstü veya dizüstü bilgisayarınızın RAM’ını kendiniz de yükseltebilirsiniz.

Neredeyse her bilgi işlem özellikli aygıtın RAM’e ihtiyacı vardır. En sevdiğiniz cihazlara bir göz atın (örneğin akıllı telefonlar, tabletler, masaüstü bilgisayarlar, dizüstü bilgisayarlar vb.) RAM hakkında bazı bilgiler bulacaksınız. Tüm RAM’ler temelde aynı amaca hizmet etse de, günümüzde yaygın olarak kullanılan birkaç farklı tür vardır.

Bilgisayarınızın performansını etkileyen birkaç faktör vardır: CPU veya işlemci, hard disk ve RAM (Random Access Memory).

Bazı RAM’lar çok daha hızlı olmakla birlikte, aradaki fark çoğunlukla webde gezinen tipik bir kullanıcı için belirgin olmayacaktır. Ancak bir oyuncu veya tasarımcıysanız, RAM hızı sizin için önemli olabilir.

RAM hızı önemli olsa da, hızdan daha önemli olan şey, çok daha fazla RAM’e sahip olmaktır. Bilgisayarınızı yapılandırıyorsanız ve bütçe kısıtlamalarınız varsa, daha düşük hızda derecelendirilmiş daha fazla RAM satın almayı ekonomik bulabilirsiniz.

RAM frekansı saat döngüleri dışında çalışır (insanlar buna hız denkleminin yalnızca bir parçası olmasına rağmen genellikle ram hızı derler). Her okuma ve yazma işlemi bir döngüde yapılır. RAM, saniyede kaç döngü gerçekleştirebildiğiyle ölçülür. Örneğin, RAM 3200 MHz olarak derecelendirilmişse, saniyede 3,2 milyar döngü gerçekleştirir.

RAM‘inizin saniyede gerçekleştirebileceği daha fazla döngü, ne kadar verinin depolanabileceğini ve okunabileceğini çevirerek daha sorunsuz kullanıcı deneyimi sağlar. Genellikle daha yüksek DDR RAM ile bu modüllerin barındırdığı saat döngüleri arasında doğrudan bir korelasyon vardır. Bu, DDR3, DDR4 ve şimdi DDR5’i karşılaştırırken kolayca görülebilir.

Modern RAM (Random Access Memory); DDR ve SDRAM’dır. DDR, DDR2, DDR3 ve DDR4 olmak üzere son yirmi yılda bunun toplam dört versiyonu piyasaya sürülmüştür.

Modern makinelerin büyük çoğunluğu, 2016’da kitlesel pazarda benimsenen dördüncü nesil DDR4’ü kullanır. Bu arada, DDR3 bellek ve DDR3 uyumlu anakartlar hala mevcut, ancak DDR3’ün modası tamamen geçmiş durumda. Teknikleri derinlemesine incelemeden, DDR4’ün selefinden önemli ölçüde daha hızlı olduğunu ve neredeyse her yönden daha fazla gelişmiş olduğunu bilmenizde fayda var. 

Unutulmaması gereken önemli bir nokta ise, DDR4’ün eski anakartlar ve CPU’larla geriye dönük olarak uyumlu olmadığı ve DDR3’ün yenileriyle ileriye dönük uyumlu olmadığıdır. Bu nedenle, ram özellikleri dikkate alındığında, DDR4’ü eski bir DDR3 uyumlu anakarta yükleyemezsiniz veya DDR3’ü daha yeni bir DDR4 uyumlu anakarta yükleyemezsiniz.

Hem güvenilir hem de hızlı olan bellek, bilgisayarınızın performansına en iyi işlemci ve en iyi grafik kartı kadar katkıda bulunur, performansını önemli ölçüde artırır ve aynı zamanda en zorlu görevlerin üstesinden gelirken yavaşlığı en aza indirir.

Bu nedenle, diğer dahili kullanıcılar kadar çekici olmasa da, piyasadaki en iyi RAM’lerden birine yatırım yapmaya değer. Windows 10 veya macOS Mojave gibi belleğe aç işletim sistemlerinin yanı sıra uygulamalardan ve en iyi PC oyunlarından gelen artan talepler, çok daha yetenekli bir RAM’e sahip olmanızı gerektirir. 

Tüm bu sebeplerden dolayı en ideal RAM’i bulmanıza yardımcı olalım:

Windows 7 kullanıyorsanız, ”Bilgisayarım”a sağ tıklayın ve ardından Özellikler’e tıklayın. Karşınıza bilgisayarınızın temel özelliklerini gösteren bir pencere açılacaktır. Buradan belleğinizin özelliklerini görebilirsiniz.

Mac, kullanıcılarına bilgisayarlarının özelliklerini kontrol etmek için basit bir yol sunar. Ekranın sol üst köşesindeki Apple simgesini tıklamanız ve Bu Mac Hakkında’yı seçmeniz yeterlidir. Genel Bilgi sekmesinde, şu anda yüklü olan bellek miktarı da dahil olmak üzere basit özellikler listesi sunulur.

Telefonunuz video bile izlemenizi engelleyecek kadar yavaşladıysa, yavaşlamanın en büyük nedeni, bu uygulamaların siz uygulamayı kullanmadığınız zamanlarda bile arka planda çalışan işlemlere sahip olmasıdır. Böyle bir durumla karşılaştığınızda, genellikle yeterli RAM’iniz olmadığı anlamına gelir. 

Peki telefonda RAM artırma yapılabilir mi?

Eğer bir Android telefonunuz varsa, mikro SD kart kullanarak RAM’i artırabilirsiniz, ancak root’lu bir telefona sahip olmanız gerekir. Aksi takdirde, cihazı optimize ederek telefonunuzun performansını en üst düzeye çıkarabilirsiniz.

iPhone kullanıyorsanız, RAM’ınızı yükseltmek için herhangi bir seçeneğiniz yoktur. Bunu yapmak için, iPhone’a uyan bir belleğe sahip olmanız, iPhone’un kasasını açmanız ve telefonun elektronik parçalarını çıkarıp çözmeniz gerektirir. Bu becerilere sahip olsanız bile, yaptığınız bu işlemler iPhone’un garantisini geçersiz kılar ve cihazı hasara maruz bırakır.

Eğer masaüstü bilgisayar kullanıyorsanız, RAM artırma işleminizi aşağıdaki talimatları izleyerek yapabilirsiniz.

Peki bir dizüstü bilgisayarda RAM’i artırmanın bir yolu var mı?

Evet var. Masaüstü RAM için geçerli olan aynı hususlar, dizüstü bilgisayarınız için de geçerlidir. Fakat bazı dizüstü bilgisayarlar RAM yükseltmeleri için hiç uygun olmayabilir. Bazen, RAM modülleri doğrudan anakarta lehimlenir, bu da onları kendi başınıza çıkaramayacağınız anlamına gelir. Dizüstü bilgisayarınızda değiştirilebilir RAM olup olmadığını çevrimiçi olarak kontrol edebilirsiniz.

Aktif olarak kullanmadığınız programları bilgisayarınızdan kaldırmak, RAM tüketimini olumlu şekilde etkileyecek ilk faktördür. Fakat bilgisayarınızdan programları kaldırmaya başlamadan önce, RAM alanını boşaltmak için aşağıdaki düzeltmeleri deneyebilirsiniz.

RAM’i temizlemek için deneyebileceğiniz ilk şey, bilgisayarınızı yeniden başlatmaktır. Bilgisayarınızı yeniden başlattığınızda veya kapattığınızda, tüm RAM’iniz (depolanan veriler) silinecek ve programlar yeniden başlatılacaktır. Bu, RAM depolama alanınızı kaplayarak perde arkasında çalışan bazı işlemleri ve programları potansiyel olarak temizleyebilir.

Bilgisayarınızda yazılımınızın ve uygulamalarınızın en güncel sürümlerini çalıştırmanız önemlidir. Yazılım ve uygulamaların eski sürümleri, işlemek için daha fazla bellek gerektirebilir ve bu da bilgisayarınızın yavaşlamasına neden olabilir.

Bellek yönetimi için iyi olan Chrome veya Firefox gibi bir tarayıcı kullanın.

Bazen önbelleğiniz bellek işlevleri için RAM kullandığından çok fazla yer kaplayabilir. Önbellek, bilgisayarınızın daha önce gördüğü sayfaları yeniden indirmek yerine yeniden yüklemek için kullandığı bilgileri tutar. Bu, gezinirken size zaman kazandırabilir, ancak RAM’iniz kısıtlıysa, önbelleği temizlemeniz gerekir.

Bilgisayarı işlemlerinizin çoğu, tarayıcı uzantılarının kullanılmasıyla kolaylaşır. Ancak, aynı zamanda bellek de gerektirirler, bu nedenle uzantılarınızı devre dışı bırakmayı veya kaldırmayı düşünebilirsiniz.

Hız artırmayı planlıyorsanız veya kasada yeterli hava akışı için gereken alan yoksa, iyi bir RAM soğutucusuna veya soğutma fanına yatırım yapmak çok önemlidir. Özel olarak tasarlanmış soğutma fanları ve soğutucular, bellek birimlerinizdeki fazla ısıyı dağıtmaya yardımcı olur.

Soğutma fanı, RAM modüllerinin sıcaklıklarını düşürmek için basit bir çözümdür. Belleğe doğru sabit bir hava akışı sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. Diğer bir soğutma seçeneği ise soğutucu kullanmaktır. Soğutucular, üretilen ısıyı aktararak daha verimli bir şekilde dağıtılmasını sağlar ve benzer bir etki yaratır.

Yukarıda sizinle RAM’in ne olduğunu, ne işe yaradığını, nasıl yükseltileceğini vb. RAM ile ilgili merak edebileceğiniz birçok şeyi paylaştık. RAM ile ilgili merak ettiğiniz farklı şeyler varsa, yorum bölümünde bize yazın. İçeriğimizi geliştirmek için deneyimlerinizi ve önerilerinizi paylaşmayı unutmayın.

RAM nedir ve neden önemlidir? RAM türleri nelerdir?
RAM ile ilgili önemli detayları Leadergamer okurları için derledik.

Başa dön tuşu